Dít wil je weten als je een hoogsensitief kind hebt

Home > Hooggevoeligheid > Dít wil je weten als je een hoogsensitief kind hebt

Een hoogsensitief of hooggevoelig kind komt net als wij in alle soorten en maten. Gelukkig zijn er wat algemene, handige adviezen te vinden die het opvoeden er intussen makkelijker en relaxter op kunnen maken. Voor iedereen. Tijd dus voor een hart(je) onder de riem.

Misschien heb je allang een goed idee van wat hooggevoelige kinderen nodig hebben

Dit wil je weten als je een hoogsensitief kind hebtOmdat je zelf hoogsensitief bent, of omdat je er al het een en ander over gelezen hebt. Misschien weet je dan ook al dat hoogsensitiviteit lange tijd door psychologen over het hoofd werd gezien, en ook niet serieus werd genomen door de wetenschap. Die tijd lijkt langzaam voorbij te gaan, en al die toenemende kennis is fijn. Toch blijft daarmee overeind staan dat we nog steeds goed op onze hooggevoelige kinderen moeten letten. Omdat zij de woorden, de kennis en de beheersing vaak (nog) niet hebben om zich te kunnen verhouden in een wereld waarin bij hen elke prikkel binnenkomt. En ze vooral hun reactie daarop niet altijd kunnen sturen. Deze kinderen krijgen vaak te horen dat ‘ze niet zo moeten zeuren’ of ‘zich er maar even overheen moeten zetten.’ Dat ze maar ‘wat harder’ moeten worden of, de ergste, ‘gewoon niet zo moeilijk moeten doen’. Woorden die voor een volwassen HSP-er al als onprettig worden ervaren, laat staan voor een kind dat nu eenmaal veel dichter bij zijn of haar natuurlijke temperament staat dan wij. En dat gaat met name over de volgende eigenschappen, want kleine HSP-ers kunnen (net als wij):

  • Andermans energie oppikken en die vervolgens in hun eigen lichaam en gedachten voelen en/of ervaren;
  • Diepe stress ervaren door de energie van mensen en/of in spannende situaties;
  • Gevoelig zijn voor zintuigelijke prikkels als voedsel, allergieen en/of omgevings-gebonden prikkels zoals (geluids)overlast of geur;
  • Daardoor soms overgevoelig en te emotioneel reageren (op het dramatische af ;-);
  • Andermans verdriet, zorgen of pijn letterlijk voelen en overnemen;
  • En… die sensaties ook nog eens intenser ervaren dan een niet-HSP-er dat zou doen.

Best veel eigenlijk. Zeker voor een hooggevoelig kind dat (nog) niet in staat is om dat alles te verwoorden, of zichzelf daartegen te beschermen. Het is dan ook essentieel dat wij volwassenen –ouders, leerkrachten, familie- op de hoogte willen raken van wat een hoogsensitief kind nodig heeft. En daar vervolgens naar weten te handelen. Zodat de kleine HSp-er zich veilig blijft voelen, en wij hem of haar intussen de juiste begeleiding geven in die wereld die nu eenmaal vol prikkels is, en dat ook blijft. Daarom een paar praktische tips. Niets hoeft, maar ze zijn het overwegen waard:

Houd van hooggevoelige kinderen zoals ze zijn

Want acceptatie is alles. “Het uitganspunt is het kind zelf. Als je goed op zijn of haar reacties let, ontdek je wat wel of niet oké is, zegt Carolina Bont daarover in haar bestseller Hoogsensitiviteit als kracht. En: “Alles wordt makkelijker als je niet tegen de klippen op blijft hopen op een ander kind, maar het omdraait en je opvoedgedrag op het kind aanpast”, vindt dr. Elain Aron in haar boek Het hoog sensitieve kind Hoe meer je als ouder het hooggevoelige temperament van je kind leert zien zoals het is, hoe beter je, kortom, in staat zult zijn om een reactie te geven die resultaat kan geven. En dat doen jullie samen, uiteraard doet een flinke dosis liefde de rest in dit geval.

Luister naar je intuïtie

Dus niet naar de mening van experts, je omgeving of de buurvrouw. Jij kent je kind, je kind kent jou, en jullie bewandelen dit pad samen. Daar mag je op vertrouwen, want er wordt ook op jou vertrouwd. Kijk en luister dus goed, vraag door bij twijfel en schakel pas hulp in als je dat nodig lijkt. Belangrijker nog: laat je geen probleem aanpraten. Als jouw kind misschien wat gevoeliger is dan een ander maar nog steeds tevreden is binnen de door hem of haar aangegeven omstandigheden, is er niets aan de hand. Maak dus vooral geen probleem van hoogsensitiviteit als dat er niet is. Wordt iedereen meteen stukken rustiger van.

Geef grenzen duidelijk aan bij hooggevoelige kinderen

Die van jezelf, maar ook die van het acceptabele in het algemeen. Je kunt dus prima na een drukke dag op het werk en een gang door de supermarkt ook nog eens drie keer de autostoel gaan verzetten omdat je kleine HSP-er nog steeds niet goed zit. Of voor de vijfde keer die ochtend zijn of haar veters strikken terwijl jullie al te laat zijn voor school. Maar weet ook: goed genoeg, is goed genoeg. Volgende keer beter, of niet. Net zoals in het ‘echte’ leven, eigenlijk. En daar zullen ze toch ook –liefdevol uiteraard- op voorbereid moeten worden.

Bouw genoeg time-outs in bij hoogsensitieve kinderen

Kleine HSP-ers kunnen de wereld nu eenmaal als overweldigend ervaren; bouw gedurende de dag dus genoeg momenten voor ze in om daarvan bij te (kunnen) komen. Met een rustmoment als ze uit school komen, met wat te drinken en stilte. Mijd digitale prikkels zoveel als lukt; een kleine wandeling of lichaamsbeweging via sport werkt veel beter. Net zoals een eigen huisdier om voor te zorgen, zoals een aquarium, een konijn of hond(je). Het houdt ze in het nu.

Let op bij school- en groepsactiviteiten

Merk je dat er tegenzin in het spel is bij het naar schoolgaan of bij uitnodigingen voor kinderfeestjes? HSP-ers zijn gevoelig voor sociaal onrecht als scheve machtsverhoudingen, oneerlijkheid of, erger, pesterijen. Vraag dus goed door over het ‘waarom’ van de tegenzin en probeer de bron te achterhalen. Het kan zijn dat er meer aan de hand is, maar het kan ook om het volgende punt gaan want:

Geef genoeg goede voorbeelden van ontspannen situaties

Angst en onzekerheid bij nieuwe dingen kunnen een rol spelen bij zowel volwassen als kleine HSP-ers. Geef als ouder dus genoeg veilige voorbeelden van hoe sociale situaties ook goed kunnen gaan. Is er dus tegenzin of zelfs weerstand in het spel bij bijvoorbeeld die verjaardag of die eerste balletles: wees voorbereid en neem ze liefdevol bij de hand. Vaak hebben deze kinderen het ook gewoon nodig om in iets nieuws geleid te worden, en te ervaren dat dat oké is.

Vertel hoe jij je dag ervaart

Het kan helpen voor het wereldbeeld van een hooggevoelig kind als je hardop aangeeft wat je doet, en waarom je dat doet. Zodat hij of zij leert dat jij ook dagelijks voor keuzes staat. Het kan dan ook geruststellend en helpend zijn als jij je in het bijzijn van je kind hardop afvraagt waar het busstation is, of de rijstmelk in de supermarkt, of een parkeerplek, of wat een leuke verjaardagskaart is voor oma. Je betrekt ze daarmee bij jouw leven, en daarmee bij het leven van mensen in het algemeen. Kleine tip: overdrijf dit natuurlijk niet (“zal mamma nou een rode of een zwarte trui aantrekken?”). Maar dat snapte je natuurlijk al.

Blijf altijd dichtbij je hooggevoelige kind

Jij bent als een pool voor je kind. Een baken, een ijkpunt, een kompas. Wees dat ook, en leid ze intussen rustig de weg. Dat doe je vaak samen, vaker met een beetje gezonde ‘dwang’, die ze als het goed is niet als zodanig ervaren. Opvoeden is jezelf leren kennen en dat geldt voor iedere ouder. Maar wat altijd de sleutel is, is dat je dichtbij je kind blijft. Letterlijk, en figuurlijk. Zodat ze weten naar wie ze kunnen gaan als ze het even niet meer weten en een antwoord of gewoon steun nodig hebben, hoe oud ze ook zijn. En jij daar dan bent, met raad en daad. Dat kun je hoogsensitief opvoeden noemen, ook goed. Maar ik noem dat uiteindelijk toch liever universele ouderliefde. Jij?

Tekst: Liesbeth Smit
Beeld: Natalya Zaritskaya / Unsplash